పాటపై కవిత

మనమున ఊహలు భుగభుగ పొంగగ

పదములు రొప్పుతు పరుగులు పెట్టగ

కవిత్వమన్నది వెల్లువ కావగ

భావావేశము దేహము నిండగ

కనులు బిగించి భృకుటి ముడేసి

వాయువు కక్షర ఆయువు పోసి

తీరని ఆర్తిని కాయము జేసి

గళమున ఎగసి జిహ్వను దొర్లి

పెదవుల తలుపులు టపటప కొట్టి

విశ్వవీనులను జొచ్చుకుపోయి

జగతి గుండెయను సేదదీర్చెడి

సరిగమపదని స్వరముల మూట

కవులు వ్రాసెడి కమ్మని పాట

హే..పురాణ పురుషులగు బావా బావమరుదులారా!

సీ.
పాలసంద్రమె ఇల్లు పరుపేమొ పెనుబాము పట్టుబట్టలుగట్టు బావమరిది
కాటియందే ఇల్లు కట్టు బట్టే తిత్తి బిచ్చమెత్తుచునుండు బీద బావ
జనని గర్భము బుట్టు శంఖుచక్రము బట్టు బలదైత్యులను గొట్టు బావమరిది
ఉన్నచోటేనుండు ఉలకకా పలకకా పరమశాంతముతోడ బావగారు
ఆ.
ఒంటివాడు విభుడు ఓంకార రూపుడు
వేయి పేర్ల తోటి వెలుగువాడు
చిత్తమందు జనులు చిన్ముద్ర వేయగా
రూప లేమి రెండు రూపులెత్తె

బావమరిది పాల సముద్రాన్ని ఇల్లుగా చేసుకుని, పట్టుబట్టలు ధరించి, పెద్ద పామైన ఆదిశేషుని పరుపుగా చేసుకొని శయనిస్తుంటాడు. బావ గారేమో శ్మశానంలో కాపురముంటూ, జంతువుల తోలును బట్టగా కట్టుకొంటూ, బిచ్చమెత్తుకుని తిరిగే బీదవాడు. బావమరిదేమో తల్లి గర్భం నుండి జన్మిస్తూ (అనేక జన్మతెత్తుతూ) ఆయుధాలు ధరించి బలగర్వితులైన రాక్షసులను శిక్షిస్తూ ఉంటాడు. బావగారేమో ఉలక్కుండా పలక్కుండా ఉన్నచోటే ఉండే పరమశాంత స్వరూపుడు.

ఒక్కడే అయిన పరమాత్మ ఓంకార స్వరూపుడు, వేయి నామాలతో పిలువబడేవాడు. భక్తులు తమ మనస్సులో ఉంచి ధ్యానం చేసుకొనుటకై రూపమే లేని వాడు రెండు రూపాలను ధరించెను. అటువంటి శివకేశవ స్వరూపములకు ప్రణమిల్లుతున్నాను.

ఘల్లున మ్రోవగ గజ్జెలు

ఘల్లున మ్రోవగ గజ్జెలు
ఝల్లున పొంగెను ఎడదలు జవరాండ్రలకున్
తెల్లని గోవుల వెంబడి
నల్లని గోవిందుడురుక నాట్యపు భంగిన్

నల్లనివాడైన బాలకృష్ణుడు తన తెల్లని ఆవులను తోలుకొని పోవుటకు సిద్ధమై, వాటివెంట ఉరుకగా, ఆయన పాదములకు ఉన్న గజ్జెలు ఘల్లుమన్నవి. ఆ రవము వినగానే నందవ్రజములో ఉన్న యవ్వనవతుల హృదయములు ఒక్కసారిగా ఝల్లుమని ఆనందంతో ఉప్పొంగాయి.

భరింపుమీశా!

ఆకలి దప్పిక తీరగ
నాకెన్నడు గుర్తురావు నా సిరియందున్
శోకము లేశము కలిగిన
నీకిది తగునా యనేడ్తు నిక్కము ఈశా!

నాకు ఆకలి, దప్పిక తీరినప్పుడెపుడూ నీవు గుర్తురావు. అదంతా నా అదృష్టం అంటాను. కానీ దుఃఖం కొంచెం కలిగినా, నీకిది తగునా అంటూ నిన్ను నిందిస్తూ ఏడుస్తాను. ఇది మాత్రం తప్పదు ఈశా.

హే… జగజ్జననీ!

క.       దుర్జన భంజని నగసుత
          ధూర్జటి రంజని హరినుత తోయజ నేత్రిన్
          ఘర్జిత సింగపు గామిని
          వర్జిత జన్మునిగజేయు పావన దుర్గా

తాత్పర్యము: దుర్జనులను నశింపజేయునది,  ధూర్జటియైన పతి పరమశివుని రంజింపజేయునది, పర్వతరాజు హిమవంతుని పుత్రికయైనది, లోకపాలకుడైన హరిచేత నమస్కరింపబడునది, కమలముల వంటి కన్నులు కలిగినది, ఘర్జన చేయు సింహము మీద సంచరించునది, లోకపావని యగు దుర్గామాతా… నన్ను జన్మరహితునిగా జేయుము తల్లీ.


హే… కృష్ణా!

క.       కన్నాయని పిలువ జనని
          దన్నుగ నిలచిన బుడతలు దౌడులు తీయన్
          ఉన్నపళము దబ్బునపడ
          వెన్నను పొర్లాడు కృష్ణు ప్రియమున కొలుతున్

తాత్పర్యము:  మిత్రుల భుజములమీదనెక్కి, ఉట్టి కట్టిన వెన్నకుండను తీయబోతున్న తరుణంలో,  కన్నా.. యను యశోద పిలుపు వినగానే మిత్రులందరూ భయంతో ఒక్కసారిగా పరుగులెత్తగా, వెన్నకుండతోపాటు దబ్బున పడిపోయి, నేలనొలికిపోయిన వెన్న మొత్తం ఒంటికి అంటుకుపోయిన కృష్ణ పరమాత్మను అత్యంత ప్రేమతో కొలుతును.

విశ్వనాథ వారి భ్రమరవాసిని

 అలల సవ్వడులలతో హోరెత్తుతూ.. తిరిగి నెమ్మదించి, ప్రశాంతత పొందిందనే లోపుగనే మరింత ఉధృత కెరటాలతో ఎగసిపడి, కల్లోలము నుండి ప్రశాంతతకు, ప్రశాంతత నుండి కల్లోలానికి తన పథాన్ని మార్చి మార్చి, నురగల నగవులో లేక నశ్రువులో చిందించే సాగరానికి సైదోడు… మనిషి మనస్సు. ఆలోచనల, కోరికల పుట్టినిల్లయిన అటువంటి మనస్సును గూర్చి, దాని స్వభావమును గూర్చి ఒక ఆలోచన చేయించి, ఆంతరిక ప్రపంచ జ్ఞానమును, బాహ్య ప్రపంచ విజ్ఞానమును కలబోసి, అక్షరములుగా పోతపోసి  మనకందించిన ఋషులవంటి మహనీయులున్నారు. గత వంద, రెండువందలేండ్ల కాలములో చూసినట్లయితే అటువంటి మహారచయిత ఒకరు పవిత్ర కృష్ణానదీ తీరాన జన్మించి, మనసుకు ఆహ్లాదాన్ని, బుద్ధికి విజ్ఞానాన్ని, ఆత్మకు ఆనందాన్ని కలిగించగల తన రచనలతో కవికుల సమ్రాట్టుయై, రాశీభూత విజ్ఞానమై, ఆంధ్రుల మహద్భాగ్యమై ప్రకాశించెను. ఆ ప్రభావశీల ప్రకాశరేఖలు నేటికీ అనేకుల మనస్సులలో.. శ్రీ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గురువరేణ్యుల రూపమున మూర్తికట్టి వెలుగొందుచున్నవి. పురాణవైర గ్రంథమాల, కాశ్మీర రాజవంశ చరిత్ర, వేయిపడగలు, విష్ణుశర్మ ఇంగ్లీషు చదువు, చెలియలికట్ట మొదలైన అనేకానేక నవలలు కలియుగ రాజవంశ నిజ చరిత్రను, లౌకిక విజ్ఞానాన్ని, ఇంకా మనిషి ఆలోచనపు లోతులను మనకందిస్తాయి. అంతేకాక మనస్సును పట్టి కుదుపుతూ, దానిని దాటి మరింత లోతుగా వెళ్లడానికి ప్రయత్నించే భావనాతరంగమొకటి పుస్తకం చదువుచున్నంతసేపు మనలో కదలాడుతూనే యుంటుంది. అటువంటి రచనలలో నొకటి… కాశ్మీర రాజవంశ చరిత్ర నందలి ఆరవ మరియు ఆఖరి నవల… భ్రమరవాసిని.

కాశ్మీరాధిపతి రణాదిత్యుని శోభనపు గదిలో కథ మొదలౌతుంది. నూత్న వధువు రణరంభాదేవి రాకకై ఎదురుచూస్తున్న రణాదిత్యుని మనస్సును… అప్పటివరకూ జరిగిన సంఘటనలు, గోడలపై చిత్రాలు, ద్వారబంధము ప్రక్కనే ముమ్మూర్తులా రణరంభాదేవిలా యున్న ఒక శిల్పము కలవరపెడుతుంటాయి. అటుపై ఆమె గదిలో అడుగిడిన తదుపరి వారి మధ్య జరిగిన సంభాషణ, రాజును మరింత విస్మయానికి గురిచేస్తుంది. రణరంభాదేవి, తాను సాక్షాత్ శ్రీమహాలక్ష్మి స్వరూపమగు భ్రమరవాసినినని, రణాదిత్యుని కోరిక మేరకు రణరంభగా జనించి ఆతని భార్యనైతినని, ఆమెనాతడు స్పృశింప సాధ్యము కాదని చెప్పును. అంతియేకాక, అతనిని మోహవశుడను జేసిన ద్వారబంధము దగ్గరి ప్రతిమను మంచముపై పరుండబెట్టుమని చెప్పి, తాను భ్రమరమై భ్రమరీనినాదము జేయుచూ ఆతనిని నిద్రపుచ్చుటతో కథ ప్రథమ భాగము పూర్తియగును.

పెండ్లి జరిగిన కులూతదేశము నుండి కాశ్మీరానికి బయలుదేరిన పెండ్లి బృందముతో కులూతదేశ యువరాణి అమృతప్రభ ను కూడా తీసుకువచ్చిన రణరంభాదేవి, మార్గమధ్యములో సర్వాంగీకారముతో ఆమెకు రణాదిత్యునకు వివాహము జరిపించును. శ్రీనగరము చేరిన పిమ్మట రణాదిత్యుడు స్వప్నములలో తన పూర్వజన్మ కథయంతయూ తెలుసుకొనును. అతడు క్రితం జన్మమున మధుసూధనుడను సంపన్న బ్రాహ్మణుడు. పెద్దల బలవంతము మీద ఇష్టము లేకున్ననూ రూపవతి కానటువంటి నీలమణిని వివాహమాడతాడు. నాలుగేండ్ల వారి వివాహజీవితములో అతడామెతో సంసార సుఖమనుభవించడు. కాలక్రమాన వ్యసనపరుడై ఆస్థి యందలి పెద్ద మొత్తాన్ని పోగొట్టుకుంటాడు. నీలమణి మాత్రం భర్త తెచ్చిన మహాలక్ష్మీ విగ్రహాన్ని ధూపదీపనైవేద్యాలతో ఆరాధిస్తూ, శుక్రవారం పూజలు చేస్తూ తన్మయత్వాన్ని అనుభవిస్తుంటుంది. భార్యను అమ్మాయని పిలుచుట ప్రారంభించిన భర్తతో నీలమణి నిష్ఠూరంగా అన్నట్టి “మీకు అమ్మ భార్య. భార్య అమ్మ” మాటలు ఒక శాపంగా పరిణమించి భవిష్యద్కథకు దోహదం చేస్తాయి. మధుసూధనుడు పరివర్తన దశలో యుండగానే, నీలమణి తన సవతి తల్లి అసూయకు బలైపోతుంది. విరక్తుడై తిరుగుచున్న మధుసూధనుడు, అనుకోకుండా ఒకనాడు తన ఇంట పూజామందిరంలో ఉన్న తాళపత్ర గ్రంథాన్ని చదువుతాడు. అందులో వివరింపబడిన అతి క్లిష్టమయిన భ్రమరవాసినీ వ్రతాన్ని బూని, ఇంటినీ, ఉరునీ విడచి, ఎన్నో వ్యయప్రయాసలకోర్చి, చివరకు దేవిని ప్రసన్నం చేసుకుంటాడు. అమ్మ అనుగ్రహించేవేళ సమ్రాజ్యాధిపత్యముతోపాటు, వివేకహీనుడై ఆ అమ్మనే భార్యగా కోరతాడు. దయామయి అయిన అమ్మ అనుగ్రహించి అంతర్హితురాలౌతుంది. ఇదీ రణాదిత్యుని స్వప్న వృత్తాంతం. అప్పటి మధుసూధనుడే ఇప్పటి రణాదిత్యుడు, నీలమణియే అమృతప్రభ, సాక్షాత్ శ్రీ వైష్ణవీ మహామాయయగు భ్రమరవాసినియే రణరంభాదేవి.

ఆ తరువాత రణాదిత్యునితో జైత్రయాత్ర గావింపజేసిన రణరంభాదేవి, అతనిని సామ్రజ్యాధిపతిగా, భారత చక్రవర్తిగా చేస్తుంది. చివరగా రణాదిత్యునికి పాతాళలోక వాసముననుగ్రహించి, తాను శ్వేతద్వీపమున వింధ్యపర్వత గుహాంతర్భాగములో భ్రమరవాసినిగా భక్తులననుగ్రహిస్తూ వెలుగొందుతుంటుంది. ఇదీ స్థూలంగా భ్రమరవాసిని కథ.

కథ గొప్పదనం ఒకెత్తయితే, కథకుడు దానిని నడిపిన వైనం రెండెత్తులనవచ్చును. విశ్వనాథ వారి ప్రతిరచన యందు ఒక విశిష్టత యుంటుంది. పాత్రల మధ్య సంభాషణలతో ఒక విషయాన్ని చర్చించి అవకాశమున్నంత వరకూ వాదానికిరువైపులా పదునుపెట్టించి పరుగులెత్తించి చివరకు సత్యాన్ని రూఢీ చేయడంలో ఆయనది అందెవేసిన చేయి. ఈ కథలో కూడా భ్రమరవాసినీ రణాదిత్యుల మధ్య సంభాషణలటువంటివే. ఇక పాత్ర చిత్రీకరణల విషయానికి వస్తే… రణరంభాదేవి దయాస్వరూపిణి, తనను కోరిన భక్తుని అవివేకాన్ని మన్నించి ననుగ్రహించిన తల్లి. అతని కోరికీడేర్చుటకు మానవకాంతగ జనించి, రణాదిత్యుని పట్టమహిషియై ఆతనికి సామ్రాజ్యత్వమును కట్టబెట్టిన వైష్ణవీ మహాశక్తి. రణాదిత్యుని పాత్ర ఓ తరహా వైచిత్రి కలిగిన పాత్ర. అతడెంతటి మహావీరుడైనప్పటికీ కథలో ముప్పావుపాలు అయ్యేవరకూ జరిగేదంతా ఎందుకు జరుగుచున్నదో, తనకు వచ్చే కలల రహస్యమేమిటో తెలియక సంధిగ్థంలో నడిచే పాత్ర. సౌందర్యం, అమాయకత్వం రంగరించబడిన పాత్ర అమృతప్రభది. భర్త తిరస్కారానికి గురైనప్పటికీ, భార్యగా తన కర్తవ్యాన్ని నిర్వహిస్తూ, మహాలక్ష్మీ ఆరాధనలో తన్మయత్వాన్ని పొందే పాత్ర నీలమణిది. నచ్చని పెళ్లి చేసుకుని, వ్యసనపరుడై తిరిగి పరివర్తన చెంది దేవ్యనుగ్రహాన్ని పొందినవాడు మధుసూధనుడు. ఇలా ప్రతిపాత్ర అద్భుతంగా మలచబడి నడపబడినవే.

ఇది యంతా కథేమిటో చెప్పడానికి ఉపయోగపడుతుంది గానీ, కథామాధుర్యాన్ని చవిచూడాలంటే మాత్రం భ్రమరవాసిని చదవవలసినదే. తన్మయమొందిన హృదయముతో నిద్దురలో భ్రమరీనినాదము వినవలసినదే.

హే…శంకరా!

సీ.

కాటిలో నెందుకు కాపురము శివుడా

……కూర్చొమ్ము నాగుండె గూటిలోన

మేటిదేవర నీకు మెడలోన పామేల

…… నాభక్తి ముత్యాల నగను గొనుము

సాటిలేనీ శూలి సామజం తోలేల

……సితమైన మనసిత్తు సిరిగ కట్టు

కూటికోసము కాలకూటమెందుకు స్వామి

 ……ఆత్మనివేదన మారగించు

తే.

పరమ పదమగు పదము శ్రీపతి కొలిచెడి

పదము సకల సురవరులు పట్టు పదము

అన్నపూర్ణకు నిజనిలయ పదము భవ

కడలి దాటించు కాలారి కరుణ పదము

తెలుగు పాట

నెలరాజు నగవులు సెలయేటి పరుగులు

కలగలసి వెలిగేటి తెలుగింటి పదములు

రామచిలుకలు మెచ్చు రసరమ్య పలుకులు

అప్సరల భంగిమల అక్షర క్రమములు || అప్సరల||

 

అ అనగ అమ్మనుచు ఆ అనగ ఆవనుచు

తొలిపూజనీయులే తొలుత పదములు కాగ

సంస్కారవంతమగు ఈ భాష నీ భాష

చివురాకు రెపరెపల మన తెలుగు భాష || చివురాకు ||

 

అవధాన విద్యయును అందాల పద్యమును

సొంతమగు సరళమగు అపురూప భాష

అర్చింపగానిట్టి అమృతమయ భాషను

నర్తింపనీవోయి నీ నోట తెలుగును ||  నర్తింపనీవోయి ||

స్వార్థం

.
ఒక జీవిని పుట్టించి దానిని నచ్చినట్టు ఆడించి వినోదించే వాడొకడున్నాడు. వాడు మనుషులకి తెలియకపోవడం, తెలుసుకోవడం, తెలుసుండటం అనే మూడింటినిచ్చి ఆడుకోమన్నాడు. ప్రపంచం మైదానం, ఒప్పుకోవడం తప్పుకోవడం పరిధులు, మంచి చెడు ఆడే విధానాలు, గెలుపు ఓటమి గమ్యాలు, కాలం న్యాయనిర్ణేత, సిద్ధాంతం: గెలిచినవారు గెలిచాం కదా అని ఊరుకుంటే ఓడిపోతుంటారు, ఓడినవారు మళ్లీమళ్లీ ఆడుతుంటే గెలుస్తుంటారు. ఈ ఆటను పుట్టించి వీక్షిస్తూ వినోదిస్తున్న పరమాత్మే ప్రేక్షకుడు.అసలు ఆటకు కావలసిన ప్రదేశం, గమ్యాలు, విధానాలు అన్నీ సిద్ధమైనా ఆట మొదలవ్వలేదు. ఆటగాళ్లందరూ నిశ్చలంగా ఆనందంగా కూర్చుని ఉన్నారు. వీరిని కదిలించడానికి ఆటను మొదలుపెట్టడానికి భగవానుడు ఒక అద్భుతాన్ని సృష్టించి ఆటగాళ్లలో ప్రవేశపెట్టాడు. అంతే ఒక్కసారిగా ఆటగాళ్లందరూ చెలరేగిపోయారు. ఆట మొదలైంది. అలా మొదలైన ఆట ఇప్పటికీ సాగుతూనే ఉంది. ఎప్పటికీ కొనసాగుతూనే ఉంటుంది. నేను నెగ్గాలన్న తపనను మనిషిలో కలిగించడానికి అతనిలో ప్రవేశపెట్టబడిన ఆ అద్భుత శక్తి పేరే స్వార్థం. తన వినోదం కోసం స్వార్థాన్ని పుట్టించిన భగవంతుడే ఈ సృష్టికి మొట్టమొదటి స్వార్థపరుడు.

కాలం గడిచే కొద్దీ స్వార్థం అనేక రూపాలు సంతరించుకుంది. బిడ్డ తనవాడు కాబట్టి బావుండాలనే తల్లి యొక్క స్వార్థం ప్రేమ. అవతలి మనిషి లాభం పొందాలంటే తనూ కొంత లాభం పొందాలనే స్వార్థం వ్యాపారం. కృష్ణుడికి పాండవులు నెగ్గాలన్న కోరిక వెనుక ఉన్న స్వార్థం పేరు ధర్మం. అవతలి వారిని నాశనం చేసైనా సరే తాము బాగుపడాలనుకునే స్వార్థం దురాశ. ఇలా ప్రతి విషయంలోను అంతర్లీనంగా, మూలవస్తువుగా వెలుగొందుతున్న ఈ స్వార్థం చిరంజీవి. స్వార్థం అనేది లేని విషయం లేదు. చివరకు ’నిస్వార్థం’ అనే పదంలో కూడా ’స్వార్థం’ ఉంది.

స్వార్థం ఉండటం తప్పుకాదు. అది నిప్పులాంటిది. నిప్పుతో పొయ్యీ అంటించుకోవచ్చు, ఇల్లూ అంటించవచ్చు. పొయ్యి అంటించినప్పుడు అది ఉపయోగకారి. ఇల్లు అంటించినప్పుడు అది వినాశకారి. అలాగే స్వార్థం కూడా. తన కొడుకు మహావీరుడు కావాలన్న జిజియాభాయి స్వార్థం మరాఠా రాష్ట్రానికి ఛత్రపతిని అందించింది. నా సోదరభారతీయులు అన్నగాంధీజీ స్వార్థం భారతావని స్వేచ్ఛావాయువులు పీల్చుకునేలా చేసింది. తమ పిల్లలు బావుండాలనే స్వార్థం తల్లిదండ్రులకు లేకపోతే వారిమీద శ్రద్ధ చూపించనూ లేరు, వారిని ఉన్నతులుగా తీర్చిదిద్దనూ లేరు. కానీ తమ పిల్లలు తప్పు చేసినా, నా పిల్లలు కదా అని శిక్షించకుండా ఉపేక్షించేలా చేసే మితిమీరిన స్వార్థం పిల్లలకు తప్పుడు ఆలోచనా విధానం నేర్పిస్తుంది, సమాజాన్ని పాడుచేస్తుంది. అనేకమంది రాజకీయనాయకులు, సంపన్నుల పిల్లలు భ్రష్టుపట్టిపోవడానికి కారణం ఈ స్వార్థమే.

నా ఇల్లు పచ్చని చెట్లతో కళకళలాడాలనే స్వార్థం మనలో కలిగితే పర్యావరణ సమస్య చాలావరకూ పరిష్కారం అయిపోయినట్టే. నా కొడుకు బాగా డబ్బున్నవాడు కావాలని కాకుండా గొప్పమనసున్న వాడు కావాలనే స్వార్థం తల్లికి తండ్రికి కలిగితే అవినీతి సమస్యకు ఆయువు మూడినట్టే. ప్రతి మనిషికీ తనను తాను తెలుసుకోవడం కోసం ఎక్కువ సమయం తనతోనే గడపాలనే స్వార్థం కలిగితే మానసిక దౌర్భల్యాలకు మందు లభించినట్టే. స్వార్థాన్నికూడా నిస్వార్థంగా వాడగలిగితే జీవితానికి అర్థం తెలిసినట్టే.

.